“MỘT LỚP – NHIỀU BỘ SÁCH”
Thực tế giảng dạy: Khi một lớp học phải “dung hòa” nhiều bộ sách giáo khoa
Trên lý thuyết, mô hình “một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa” được kỳ vọng sẽ tạo ra sự linh hoạt và đa dạng trong giáo dục. Nhưng khi đi vào thực tế, không ít giáo viên đang đối mặt với một tình huống khá đặc biệt: trong cùng một lớp học, học sinh lại sử dụng nhiều bộ sách khác nhau.
Điều đó khiến lớp học đôi khi giống như một “bản hòa âm lệch nhịp”, nơi giáo viên phải liên tục điều chỉnh để dung hòa sự khác biệt về nội dung và cách tiếp cận kiến thức.
Khi lớp học không còn đồng nhất
Tại một số trường học, đặc biệt ở các thành phố lớn hoặc những nơi có học sinh chuyển trường thường xuyên, tình trạng học sinh dùng khác bộ sách giáo khoa không còn hiếm gặp.
Có em học theo bộ Kết nối tri thức với cuộc sống, em khác lại sử dụng Chân trời sáng tạo hoặc Cánh Diều. Dù cùng nằm trong chương trình chung của Bộ Giáo dục và Đào tạo, cách trình bày bài học, ví dụ minh họa và thứ tự kiến thức giữa các bộ vẫn tồn tại nhiều khác biệt.
Điều này khiến việc giảng dạy trên lớp trở nên phức tạp hơn. Giáo viên không chỉ dạy kiến thức, mà đôi khi còn phải “phiên dịch” giữa các cách tiếp cận khác nhau để học sinh không bị hụt nhịp.
Giáo viên phải linh hoạt nhiều hơn
Một giáo viên tiểu học tại TP.HCM chia sẻ rằng có thời điểm lớp cô xuất hiện ba loại sách giáo khoa khác nhau do học sinh chuyển trường giữa năm học.
“Có những bài trong sách này đã học rồi nhưng sách khác lại chưa tới. Có em thì quen cách trình bày này, em khác lại đang học theo kiểu khác. Giáo viên phải liên tục điều chỉnh để các em theo kịp nhau.”
Không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ bài giảng, việc tồn tại nhiều bộ sách trong cùng lớp còn khiến giáo viên mất thêm thời gian chuẩn bị tài liệu bổ sung, đối chiếu nội dung và giải thích khác biệt cho học sinh lẫn phụ huynh.
Một số giáo viên cho biết áp lực lớn nhất không nằm ở việc “dạy nhiều sách”, mà ở việc đảm bảo mọi học sinh đều đạt được chuẩn kiến thức chung dù xuất phát điểm tài liệu học tập không hoàn toàn giống nhau.
Phụ huynh và học sinh cũng gặp khó
Không ít phụ huynh từng rơi vào trạng thái bối rối khi con chuyển trường và phải làm quen với bộ sách mới giữa năm học.
Một phụ huynh tại Hà Nội chia sẻ trên diễn đàn giáo dục rằng con chị mất khá nhiều thời gian để thích nghi vì “cùng môn học nhưng cách triển khai bài khác hẳn trường cũ”. Trong khi đó, học sinh cũng dễ cảm thấy hoang mang khi thấy bạn bè học “không giống mình” dù cùng lớp.
Điều này đặt ra một câu hỏi lớn về tính đồng nhất trong trải nghiệm học tập của học sinh hiện nay.
Nhiều bộ sách giáo khoa mở ra cơ hội cho sự đa dạng trong giáo dục. Nhưng khi sự đa dạng ấy bước vào cùng một lớp học, bài toán đặt ra không còn đơn thuần là chọn sách nào, mà là làm thế nào để mọi học sinh vẫn có thể học tập công bằng và hiệu quả.
Bởi sau cùng, điều giáo dục hướng tới không phải là sự khác biệt của từng cuốn sách, mà là khả năng giúp mọi học sinh chạm tới tri thức bằng những điều kiện tốt nhất.