“BẰNG LỚP – KHÁC KIẾN THỨC?”

 

“Nhiều bộ sách giáo khoa: Khi học sinh bằng lớp nhưng tiếp cận nội dung khác nhau

Thông điệp: “BẰNG LỚP – KHÁC KIẾN THỨC?”

Từ khi chương trình giáo dục phổ thông mới được triển khai theo mô hình “một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa”, câu chuyện sách giáo khoa không còn chỉ nằm trong phạm vi lớp học. Nó trở thành chủ đề được phụ huynh, giáo viên và xã hội đặc biệt quan tâm, nhất là khi ngày càng xuất hiện những tranh luận về sự khác biệt trong nội dung học tập giữa học sinh cùng khối lớp.

Thực trạng: Cùng học một lớp, nhưng kiến thức không hoàn toàn giống nhau  

Hiện nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt nhiều bộ sách giáo khoa khác nhau như Kết nối tri thức với cuộc sống, Chân trời sáng tạo hay Cánh Diều. Các địa phương và trường học được quyền lựa chọn bộ sách phù hợp để giảng dạy.  

Tuy nhiên, trên thực tế, sự khác biệt giữa các bộ không chỉ nằm ở hình thức trình bày mà còn ở ngữ liệu, cách tiếp cận và mức độ triển khai nội dung.  

Ví dụ, ở môn Ngữ văn lớp 10, học sinh sử dụng các bộ sách khác nhau có thể học những văn bản hoàn toàn khác nhau trong cùng một chủ đề. Trong môn Toán hoặc Tiếng Việt ở bậc tiểu học, cách dẫn dắt kiến thức và hệ thống bài tập giữa các bộ cũng có sự chênh lệch nhất định về độ khó.  

Năm 2023, nhiều phụ huynh trên các diễn đàn giáo dục từng chia sẻ sự lúng túng khi con chuyển trường giữa các địa phương do sử dụng khác bộ sách giáo khoa. Một số học sinh phải mất thời gian thích nghi vì “đang học phần này ở trường cũ nhưng trường mới đã chuyển sang nội dung khác”.  

Giáo viên nói gì?  

Trao đổi tại một hội thảo giáo dục ở TP.HCM, nhiều giáo viên cho rằng việc có nhiều bộ sách giúp họ linh hoạt hơn trong giảng dạy, tránh sự phụ thuộc tuyệt đối vào một nguồn tài liệu duy nhất.  

Tuy nhiên, không ít giáo viên cũng thừa nhận áp lực đi kèm. Một giáo viên THPT chia sẻ:  

“Cùng một chương trình nhưng cách triển khai khác nhau khiến giáo viên phải dành thêm thời gian nghiên cứu để đảm bảo học sinh không bị thiếu kiến thức khi tham gia các kỳ thi chung.”  

Trong khi đó, một giáo viên tiểu học tại Hà Nội cho biết khó khăn lớn nhất nằm ở việc học sinh chuyển trường giữa năm học:  

 “Có em phải học lại cách tiếp cận bài mới gần như từ đầu vì sách khác, trình tự bài học khác.”  

Ngoài ra, từng có những tranh luận liên quan đến chất lượng và nội dung của một số bộ sách giáo khoa mới. Điển hình, bộ sách Cánh Diều lớp 1 từng nhận nhiều ý kiến trái chiều về ngữ liệu và cách sử dụng từ trong môn Tiếng Việt vào năm 2020. Sự việc khi đó đã tạo ra một làn sóng tranh luận lớn trong dư luận về chất lượng biên soạn và tính phù hợp của sách giáo khoa mới.

Câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ  

Việc tồn tại nhiều bộ sách giáo khoa rõ ràng mang lại sự đa dạng trong giáo dục. Nhưng song song với đó là những băn khoăn về tính đồng đều trong tiếp cận kiến thức.  

Liệu học sinh ở các trường khác nhau có đang được chuẩn bị nền tảng giống nhau cho những kỳ thi chung? Liệu sự linh hoạt trong sách giáo khoa có đủ lớn để trở thành ưu điểm, hay đang vô tình tạo ra khoảng cách trong trải nghiệm học tập?  

Và quan trọng hơn, khi giáo dục hướng tới sự công bằng, đâu sẽ là điểm cân bằng giữa “đa dạng” và “thống nhất”?  

Những tranh luận quanh nhiều bộ sách giáo khoa có thể sẽ còn tiếp diễn. Nhưng chính việc xã hội sẵn sàng đặt câu hỏi, phản biện và đối thoại cho thấy giáo dục chưa bao giờ là câu chuyện của riêng ngành giáo dục. Đó là câu chuyện chạm đến từng gia đình, từng học sinh và cả tương lai của một thế hệ.